Filminspiratie

Posted on 30 juni 2011

0


Sinds gisteren heb ik twee geweldige mensen leren kennen: Riek en Harrie. Ik weet zeker dat Riek en Harrie een hit kunnen worden op televisie. Maar ik hoop van niet.

Op woensdag 29 juni ging ik naar het filmfestival van afstudeerfilms op de filmacademie. Ik ging op zoek naar inspiratie voor het nieuwe seizoen van KargaKinema dat ik vanaf volgend samen met Judith Lize en Avital de Rooze organiseer. Drie bijzondere films licht ik hier toe.

Als ik jou niet had
Riek en Harrie zijn buren van Anne-Marieke Graafmans, een jonge regisseur. Graafmans is 35 jaar en werkte voordat ze aan de filmacademie ging studeren als verpleegkundige in de ambulante zorg. Haar mensenkennis is van grote meerwaarde voor de film. Ze is in het leven van haar buren gekropen en dit levert een volmaakt portret op.

Voor haar afstudeerfilm maakte zij een documentaire over de man die ze in haar straat aan de camper zag klussen terwijl zijn vrouw hem een kopje thee bracht. Hoe dicht bij huis kun je het onderwerp van je film zoeken? Hoe simpel kan het zijn?

Vandaag staat er in de Volkskrant een artikel van Lichting 2011, de afstudeerders van de Nederlandse Film en Televisie Academie (NFTA). De documentaire Als ik jou niet had heeft dinsdag de VPRO documentaireprijs in de wacht gesleept. Een prijs voor de meest veelbelovende afstudeerproductie. Later dit jaar wordt de film door de AVRO uitgezonden. Ik vrees voor een hype.

Riek en Harrie zingen onder de douche. Ze dansen op de camping. Ook hebben ze een verzameling bierglazen. Het echtpaar wordt het meest gelukkig van hun uitstapjes met de oude camper, ook al staan ze soms langs de weg met pech. Midden in de nacht langs de snelweg. Zelden zag ik zo’n intiem portret van twee mensen die weinig woorden nodig hebben. De documentaire verdient bewondering om de onzichtbaarheid van de filmcrew. Hoe dichtbij kun je komen?

Uiteindelijk is het een droevig portret. Want Riek en Harrie blijken veel verdriet met zich mee te dragen.  De dochter van Riek is op haar dertigste spoorloos verdwenen en de zoon van Harrie is verslaafd aan harddrugs. De mooiste film die ik zag op het keep an eye filmfestival die alle afstudeerfilms van de NFTA vertoont.

Desideratum
De horrorfilm die ik daar zag is ook het vermelden waard. Regisseur van Desideratum Maikel Nijnhuis vertelt mij na de film dat hij de kaskraker Black Swan niet gezien had voordat hij Desideratum maakte. De overeenkomsten zijn groot. Een flinke tegenvaller voor de maker. Maar gelukkig is het een horror die drie personen laten zien. Naast de balletdanseres is er een klein meisje en een weduwevrouw die allen dezelfde duivelfiguur in hun leven hebben.


Desideratum jaagt je de stuipen op je lijf, ook al is het een zonnige woensdagmiddag. En dat zit niet alleen in de bekende trucs. De duivel zoekt met enge ogen de camera op en de snelle wisseling van shots werken overtuigend, maar zijn maar trucs. Nee, het is vooral indrukwekkend hoe de suspens in de kleine details wordt opgebouwd. Een sleutelketting die een het kleine meisje van de nek van haar duistere buurman grist. De schakels vliegen in een flits kapot. Je ziet in een flits één van de ringetjes openspringen. De film duurt maar 25 minuten en voldoet voor mijn gevoel aan kwaliteiten van een echte horror.

Daar is het beter
Tot slot wil ik nog een documentaire bespreken. Lastig te beoordelen omdat ik het idee beter vind dan de uitwerking. In eerste instantie. In tweede instantie denk ik dat Daar is het beter een heel goed beeld geeft bij een actueel probleem.

De film is niet meer dan titel en dat is ook de kracht van dit verhaal. Drie Bulgaren reizen in een auto naar Nederland om geld te verdienen. Ondertussen rijdt een wat oudere Turkse man met zijn neef terug naar Turkije om voor zijn vader te zorgen. De dialogen zeggen niets. De Turkse man legt uit wat de lekkerste olijven zijn, dat Nederland te vol wordt en belt af en toe naar zijn oude vader om te kijken of het nog gaat. Hij zegt: “Nederland is anders. Op z’n minst weet ik nu dat ik in mijn geboorteland begraven wordt.”

De Bulgaren gooien onderweg de een paar euro’s in een fruitautomaat. Ze testen of ze inderdaad het geluk tegemoet gaan. De stille beelden zijn veelzeggend. De kleine nationalistische details geven een boodschap mee: daar is het beter.

Advertenties
Posted in: Film